Tag Archives: Natuurpunt

Opnieuw wilde rozen in Vlaams-Brabant

In november plantte Natuurpunt op drie verschillende locaties in Vlaams-Brabant opnieuw wilde rozen aan. Hiermee wil de organisatie het uniek genetisch materiaal van onder meer de sterk bedreigde kraagroos bewaren voor de toekomst. Het inventariseren, opkweken en heraanplanten, kadert in het Urgentieplan. Dit is een Duurzaam Biodiversiteitsproject van de provincie Vlaams-Brabant met als doel zeldzame soorten te redden in de provincie.

Aanplant wilde rozen op drie verschillende plaatsen

“Allereerst proberen we het hakhoutbeheer aan te passen waar nog wilde rozen groeien”, zegt Kevin Lambeets, consulent natuur bij Natuurpunt. “Parallel daarmee kweekten we ook wilde rozen op uit zaden, zochten we naar een geschikte standplaats en hebben we die ook heraangeplant. De focus lag daarbij op streekeigen en voor de provincie prioritaire soorten. In eerste instantie de bedreigde kraagroos, maar gaandeweg werden ook stijlroos, berijpte viltroos, schijnviltroos, gewone viltroos en bosroos in kaart gebracht”, vervolgt Lambeets. 

Vrijwilligers van Natuurpunt ontfermden zich over deze wilde rozen. Na een driejarig kweektraject, werden in november 2019 een 150-tal wilde rozen op drie verschillende locaties aangeplant. Dit verkleint de kans op uitsterven aanzienlijk, zeker voor de kraagroos waarvan nog amper een vijftal exemplaren in het wild overleefden bij aanvang van het Urgentieplan.
In het natuurgebied Grote Getevallei (Linter-Zoutleeuw) werden een 70-tal planten aangeplant vlakbij de oude spoorwegzate ‘IJzerenweg’. In Aronst Hoek (Geetbets) werd een ca. 150m lange doornhaag van wilde rozen en tweestijlige meidoorn heraangeplant langs het wandelpad. In Heibos (Kortenaken) werden twee groepen van telkens zes kraagrozen aangeplant in Gelbergen.

Wilde rozen in België

België telt 19 soorten inheemse wilde rozen, waarvan er 16 zeldzaam tot zeer zeldzaam zijn. Wilde rozen verdwenen geleidelijk doordat de groeiplaatsen teniet gingen: hagen en houtkanten werden gerooid, bosranden verdwenen en regelmatig onderhoud viel weg. Maar ook het gebruik van herbiciden speelt een grote rol. Toch maken wilde rozen deel uit van ons cultuurlandschap, onder meer als gelegde heggen als veekering.

Urgentieplan Vlaams-Brabant

In het kader van het Duurzaam Biodiversiteitsproject: ‘Een Urgentieplan voor de redding van provinciaal prioritaire soorten en koesterburen in Vlaams-Brabant’, werden in totaal 58 locaties uitgekozen waar gewerkt wordt rond 23 provinciaal prioritaire soorten en een tiental bijkomende soorten. Naast grauwe klauwier, veldkrekel, beemdkroon en blauwe knoop, hoort daar ook de kraagroos bij. Tijdens de inventarisatieronde in functie van kraagroos werden elf inheemse wilde rozen in kaart gebracht in het oosten van Vlaams-Brabant. Bedreigde soorten werden opgekweekt en eens voldoende groot op geschikte locaties aangeplant. Bovendien werden rozenbottels overgebracht naar de zadenbank van de Plantentuin Meise voor langdurige bewaring. Natuurpunt wil in de toekomst ook een inventarisatie maken van wilde rozen in het midden en het westen van Vlaams-Brabant.

Natuurpunt herstelt graslanden in Getevallei en creëert Getebos in Linter

In de Grote Getevallei gaat Natuurpunt de komende weken 2 hectare soortenrijk grasland herstellen. Het verboste grasland en een oude productieplantage van Canadapopulieren zal hier plaatsmaken voor planten en dieren die typisch zijn voor de streek. De indrukwekkende vergezichten op de vallei zullen de natuurbeleving voor wandelaars ten goede komen. In de buurt zal een nieuw inheems natuurbos aangeplant worden waardoor er een bossencomplex gecreëerd wordt van 25 hectare.

In 2019 keurde de Vlaamse Overheid het beheerplan voor het natuurgebied Grote Getevallei goed. In het kader hiervan gaat Natuurpunt 2 hectare grasland herstellen. De natuurvereniging doet dit samen met o.a. de provincie Vlaams-Brabant, eigenaar van een grote brok natuur in de vallei. Het herstel start de komende dagen. Hiervoor zullen  verboste graslanden en een oude productieplantage van Canadapopulieren plaatsmaken voor graslanden vol bloemen. In eerste instantie zullen zware bomen die gelegen zijn vlak naast de wandelpaden verwijderd worden. Dankzij deze ingrepen zal het uitzicht op de vallei weer open worden en zullen bezoekers weer getrakteerd worden op indrukwekkende vergezichten.

Ook de koesterburen van de Grote Getevallei zullen wel varen bij die toegenomen ruimte: de waterspitsmuis en de opvallend ‘klikkende’ moerassprinkhaan maar ook de fraaie graslathyrus en dotterbloem krijgen opnieuw kansen om zich uit te breiden. Verder ontstaat opnieuw een open verbinding tussen de bestaande graslanden, ideaal voor de bijzondere grauwe klauwier, een zeldzame vogel die zijn opwachting in de vallei al enkele jaren aankondigt.

Natuurpunt herstelt ook de zachte overgangen van grasland naar bos. Deze bosranden, met bloemdragende struiken en nectarrijke bramen, zullen zo een resem wilde bijen en vlinders aantrekken en bieden ook nestgelegenheid voor de spotvogel en zomertortel. 

Het verdwijnen van bomen in het ene deel zal gecompenseerd worden langs de ‘s Hertogengracht in Linter. Daar zal Natuurpunt een nieuw inheems bos aanplanten waardoor hier een écht ‘Getebos’ ontstaat: meer dan 25 hectare aaneengesloten bossencomplex. Op die manier blijven ook de broedplaatsen voor de wielewaal gegarandeerd. Deze natuurbossen ontwikkelen spontaan. Dit zorgt voor een permanent bosklimaat, maar ook voor een rijkdom aan dood hout, wat op zich weer interessant is voor kevers, zweefvliegen, spechten en paddenstoelen. 

De Getevallei was tot de 20e eeuw een open valleilandschap. Bloemrijke graslanden wisselden af met kleine hakhoutbossen. De perceelsgrenzen bestonden uit kleurrijke haag- en houtkanten die dienst deden als veekering en ze leverden ook geriefhout. Na de wereldoorlog zorgde een verregaande industrialisering ervoor dat de natte graslanden door landbouwers verlaten werden. De Canadapopulier deed zijn intrede en de mooie graslanden verdwenen waar vooral brandnetels het goed doen door de dieper wegzakkende grondwaterpeilen.

Deze omvormingswerken zijn van relatief korte duur, en zullen weinig overlast met zich meebrengen voor wandelaars en omwonenden. 

Herstel van veen in Vallei van de Zwarte Beek moet CO2 uitstoot beperken

Het veen dat onder de planten zit in de Vallei van de Zwarte Beek in Lummen en Beringen droogt steeds sneller uit. Dat is niet alleen slecht voor de natuur maar het is ook een kleine ramp voor het klimaat. Als veen uitdroogt, komt er CO2 vrij. Volgens Chris Dictus van Natuurpunt ligt er in de vallei zo’n 750 hectare veen en daarin zit ongeveer 1 miljoen ton CO2. Dat is het equivalent van een de uitstoot van een half miljoen auto’s in één jaar tijd.

Natuurpunt wil nu de greppels die in de vallei getrokken zijn gaan dempen. Die zijn er in het verleden gegraven om het water sneller af te voeren maar precies dat is nefast voor de habitat. Als de greppels gedempt zijn blijft het veen veel natter en dan breekt het niet langer af. De veenlaag is op de meeste plaatsen meer dan een halve meter dik en het is de reden waarom de ondergrond in de vallei veerkrachtig en sponzig aanvoelt.

Natuurpunt gaat samenwerken met een groep wetenschappers uit Nederland, Frankrijk, Engeland en Ierland. Zij brengen momenteel het reliëf van het veen in kaart met een drone.

Ook VLM gaat veenlaag herstellen

Ook de Vlaamse Land Maatschappij (VLM) werkt aan het behoud van het veen in de vallei. Zij gaan na de bouwvakantie een terrein van 7,5 hectare met verboste blauwbesplantages kappen en omvormen tot natte hooilanden. Onder die plantages zit ook een dikke laag met veen.

De operatie voor het herstel van de habitat is ook van belang voor de omgeving van Diest. Als het veen in de Vallei van de Zwarte Beek meer water vast houdt kan dat niet wegstromen naar Diest. Dat vermindert het risico op overstromingen.

De Zwarte Beek ontspringt in Hechtel-Eksel en stroomt daarna doorheen Beringen naar Lummen. Daar vloeien de Helderbeek en de Halbeek vanuit Heusden-Zolder in de Zwarte Beek. In Halen wringt zij zich verder tussen de getuigenheuvels om uiteindelijk in Diest in de Demer te verdwijnen.

Vlaanderen erkent bijkomend natuurgebied in Getevallei

De Vlaamse regering heeft in het natuurgebied Grote Getevallei 216 hectare bijkomende natuur erkend. De erkenning is geldig voor een periode van 27 jaar en ondersteunt het beheer van deze uitgestrekte riviervallei, die ook dienst doet als klimaatbuffer.

Herstel waterhuishouding

Sinds 2014 beheert Natuurpunt hier, naast eigen percelen, ook 206 hectare eigendommen van de provincie Vlaams-Brabant. Dankzij deze erkenning komen er middelen vrij waarmee het gebied verder ingericht wordt. Zo is er oog voor het herstel van de waterhuishouding. Met de hulp van ruigere riviernatuur in de natte komgronden wordt het water tijdelijk gebufferd en de grondwaterstanden aangevuld. De droogte van het afgelopen jaar illustreerde dat dat erg nodig is als gevolg van de klimaatverandering.

Koestersoorten krijgen kansen

Ook de natuur profiteert van deze erkenning. De Grote Getevallei is een van de laatste toevluchtsoorden voor heel wat koestersoorten zoals de kamsalamander (lokaal ook bekend als de getedraak), grauwe klauwier, waterspitsmuis en weidebeekjuffer. Ook loopkevers zoals graslandschallebijter en typische dagvlinders zoals het zwartsprietdikkopje en de kleine vuurvlinder gedijen hier goed. Door de natuur verder te herstellen, vergroten hun kansen op een duurzaam voortbestaan.

Samenwerking met landbouwers

Natuurpunt werkt in de Grote Getevallei nauw samen met lokale landbouwers. Zo is er op de valleiflanken nog voldoende ruimte voor kleinschalige ‘boerennatuur’ met soortenrijke graslanden, typische boerenlandvogels en kleine landschapselementen als haag -en houtkanten.

Drie bestaande natuurgebieden aangesloten

Deze uitbreiding verbindt de bestaande natuurgebieden Doysbroek en Tiens Broek (Linter, Tienen) en Aronst Hoek (Geetbets) en zorgt ervoor dat de unieke natuurwaarden in deze ongeschonden en robuuste riviervallei extra kansen krijgen. De totale oppervlakte beheerd natuurgebied in de Getevallei van Hoegaarden tot Geetbets bedraagt vandaag ongeveer 830 hectare. Je kan deze prachtige valleinatuur bezoeken via het wandelnetwerk Getevallei, met ondermeer het unieke Kamsalamanderpad en het Avonturenpad met de gewaagde Golden Geetbrug in Linter.

Life Delta project injecteert 6,3 miljoen in Webbekomsbroek

Vanaf 2019 start het Life Delta project. Dat zijn een reeks  grote werken in het Schulensbroek en het Webbekomsbroek.  Life Delta wordt gesponsord door de Europese unie om de natuur in het Webbekomsbroek op te waarderen en extra in de kijker te zetten. Het project loopt over een periode van 5 jaar en er wordt  6,3 miljoen euro geïnvesteerd  in de verdere ecologische ontwikkeling van de demervallei in Limburg en Vlaams-Brabant.  Van dit bedrag neemt Europa 60% op zich.

“De kwetsbare Europees beschermde topnatuur in dit gebied zal maximaal profiteren, maar het is ook goed nieuws voor omwonenden, toeristen en de lokale horeca”, zegt Chris Dictus, projectverantwoordelijke bij Natuurpunt.

Om het publiek te laten kennis maken met de impact van die stevige investering organiseert Natuurpunt op zondag 26 augustus een projectdag. Die vindt plaats in het bezoekerscentrum Webbekomsbroek tussen 14 uur en 17.30 uur.

Je kan daar voor de eerste keer de mobiele tentoonstelling bekijken die specifiek voor de werken is opgezet. De tentoonstelling toont de geschiedenis van deze unieke habitat en situeert  de belangrijke ingrepen van het Life Delta project. De mobiele expo volgt vijf jaar lang de verschillende werven.

Na de openingsspeeches vertrekken verschillende wandelingen met een gids die je meeneemt naar alle plekken waar de werken zullen plaats vinden. De gidsen geven bijkomende duiding over de bedoeling en de meerwaarde van die ingrepen.

Vier beheerders bundelen hun krachten

Het Life-project zal doorgaan in twee natuurgebieden in de Demervallei op de grens tussen Limburg en Vlaams-Brabant : het Schulensbroek en het Webbekomsbroek-Borchbeemden. De verschillende beheerders van deze gebieden bundelen hun krachten voor de realisatie van dit ambitieuze project: Natuurpunt als terreinbeheerder van het Schulensbroek, het Agentschap voor Natuur en Bos als terreinbeheerder van het Webbekomsbroek-Borchbeemden, de VMM als beheerder van de Demer en de gecontroleerde overstromingsgebieden en het Regionaal Landschap Haspengouw en Voeren als platform tussen actoren en uitvoerder van de landschapsversterkende maatregelen.

De Demervallei buffert ter hoogte van de gemeenten Herk-de-Stad, Lummen, Halen en Diest zowat 70% van al het Limburgse water. Dat maakt van het gebied een uniek samenvloeiingsgebied met bijzondere graslanden waar zeldzame dier- en plantensoorten voorkomen. Die zijn vaak afhankelijk van natuurlijke overstromingen. Sinds oudsher doet het uitgestrekte valleilandschap tegelijkertijd dienst als een cruciale buffer voor de waterveiligheid van de bewoners in het Demerbekken.

Waterbeheersing is waterveiligheid

Het project focust vooral op het beheer van het water. Een sterkere natuur gaat hier hand in hand met waterveiligheid. Het opnieuw aansluiten van een oude loop van de Oude Herk, het herstel van moeraszones en het grachtenstelsel in het gebied en het natuurvriendelijk inrichten van de oevers van het Schulensmeer zijn enkele van de geplande waterwerken. Daarnaast zal plaatselijk het typische deltalandschap verder open gemaakt worden ten voordele van de valleinatuur.

Toerisme en lokale ondernemers profiteren mee

De vier samenwerkende partners hebben niet  alleen oog voor het herstel van de  Europese topnatuur. “In het nieuwe Life-project zijn er verschillende mogelijkheden voorzien zodat  mensen de uitzonderlijke natuur in de Demervallei nog beter kunnen ontdekken” verklaart An Digneffe van het Regionaal Landschap Haspengouw en Voeren. “Eén van de blikvangers wordt ongetwijfeld een nieuwe inrichting van de uitkijktoren op het dak van bezoekerscentrum het Schulensmeer. Rond het bezoekerscentrum komt ook een avonturen- en mindervalidenwandeling en de ecologische hengelinfrastructuur wordt verbeterd. Aan het bezoekerscentrum Webbekomsbroek wordt een nieuwe belevingswandeling uitgewerkt met aansluiting op de pastorie in Zelem met een mooie voetgangersbrug over de Zwarte Beek. Behalve de natuur zal ook de lokale economie profiteren van dit project.”


Maak kennis met het Life DELTA project

  • Wanneer? Zondag 26 Augustus 2018 van 14.00 tot 17.30
  • Waar? Bezoekerscentrum Webbekoms Broek | Omer Vanaudenhovenlaan 48 | 3290 Diest
  • Timing? Aanvang 14.00 uur | Einde 17.30 uur

Deelnemen is gratis!


Enkele belangrijke doelstellingen van het Life DELTA project

  • Ontwikkeling van 28 ha nieuw rietland en ruim 8 km waterriet in geherprofileerde grachten (Roerdomp, Woudaap, Blauwborst)
  • Herstel van 62 ha graslanden en ruigten (Kwartelkoning, Grauwe Klauwier)
  • Herstel van 9 km dichtgegroeide grachtenstelsels, de aanleg van 4 ha lagunes (Grote modderkruiper)
  • Herstel hydrologie + de ontwikkeling overstroombare graslandvegetaties (Kruipend moerasscherm)
  • Uitbreiding tot 134 ha leefgebied voor Bruine Kiekendief.
  • Potenties voor 5 broedparen Porseleinhoen dankzij herstel leefgebeid.
  • Toename van 1 tot 4 broedparen Grauwe klauwier dankzij landschapsherstel.
  • 4 Groeiplaatsen Drijvende waterweegbree.
  • Duurzame vestiging van de Kamsalamander in het projectgebied.

Vissterfte is nog maar begin – botulisme kan gevaarlijk zijn voor vogels en honden

Onze kwieke Facebookfotograaf Marcel Aerts signaleerde gisteren dat er nogal wat dode vissen op de Demer in het centrum van Diest dreven. Hij verwittigde ook de stadsdiensten en even later kwam een ploeg van brandweer Vlaams-Brabant Oost ter plaatse om zuurstof in het water te pompen. Expert-visser Peter Jacquemyn ging ook ter plaatse kijken. “Over de ganse lengte van de rivier in het centrum liggen dode en stervende vissen”, zegt hij. “Men zou best snel investeren in een verluchtingspomp die de kwaliteit van het water kan verbeteren.”

Botulisme is bedreiging voor watervogels en honden

Dat zegt ook woordvoerder van Natuurpunt Hendrik Moeremans. “Het warme weer is erg bevorderlijk voor algengroei”, zegt hij. “Zeker in stilstaand water is dat een probleem maar sommige rivieren hebben er ook last van. We hebben het bijvoorbeeld ook op de Dender gezien. Dat fenomeen kan zich tot in oktober manifesteren.”

Hendrik Moeremans waarschuwt dat deze situatie nog ernstiger kan worden. “Uiteindelijk kan er ook botulisme voorkomen”, zegt hij. “Dat is zeer schadelijk voor watervogels maar ook honden kunnen er ziek van worden.” Moeremans benadrukt dat de ingreep van de brandweer om een pomp te plaatsen belangrijk is. “Er komt meer zuurstof in het water maar er is ook meer beweging en dat hebben de algen niet graag”, zegt hij. “Het is wel belangrijk dat die pompen stroomopwaarts geplaatst worden voor de plaats waar de sterfte zich voordoet.”

Peil Begijnebeek is te laag voor stroming

Het water dat in het centrum van Diest door de demerbedding vloeit is voorlopig geen water van de Demer zelf. De rivier wordt net buiten de stadsrand afgedamd naar rechts en stroomt via de stationsbuurt naar zijn oorspronkelijk bedding, net na de Zichemsepoort. Om toch water in het centrum te hebben is de Begijnebeek afgeleid naar de demerbedding. Dat gebeurt aan de nieuwe stadswijk tegenover de Schaffensepoort. Dat water staat echter zo goed als stil. Het peil van de Begijnebeek is momenteel onvoldoende om stroming te kunnen maken. De installatie van een pomp of een fontein in het centrum lijkt het enige wat de vissen in dat gedeelte van de rivier kan redden en wat het gevaar voor botulisme kan afhouden.

Foto’s Peter Jacquemyn

vissterfte1

Natuurpunt Diest zet Brabantse trekpaarden in

De historische loopgraven in de buurt van speelpleinwerking Dassenaerde zijn erg delicaat maar ook moeilijk bereikbaar terrein. Natuurpunt Diest deed een beroep op Brabantse trekpaarden om de Amerikaanse vogelkers op de site te ruimen. Dat gebeurde tijdens het jaarlijks werkweekend/festival ‘Werkfolk’ van Natuurpunt Diest.

Nieuwe toepassingen voor oude technieken

Natuurpunt startte voor het project een samenwerking met de provincie Vlaams-Brabant. De bedoeling is om te onderzoeken hoe oude technieken nieuwe toepassingen kunnen krijgen.  De provincie documenteert momenteel traditionele werktechnieken met Brabantse trekpaarden.

De test werd uitgevoerd door het trekpaardencollectief ‘De Voermannen van nu’. Zij kwamen met drie paarden ter plaatse om de klus te klaren. De paarden werden ook ingezet om een reeks gezaagde boomstammen naar beneden te slepen en dat was geen evidente zaak. Het terrein is erg geaccidenteerd en de paarden hebben al hun kracht nodig om de stammen te verplaatsen. De voermannen moeten hun dier ook uiterst secuur sturen waardoor paard en voerman zeer geconcentreerd moeten werken.

‘Werkfolk’ is een jaarlijkse traditie: een groot aantal gezinnen komt kamperen bij het natuurgebied Dassenaarde. Overdag wordt er gefocust op het hooiwerk en andere klussen, ’s avonds wordt er gezorgd voor de ontspanning met muziek en catering.

Je kan een reeks foto’s bekijken na het filmpje. Wil je die foto’s graag in hoge resolutie opvragen? Schrijf gewoon in voor onze nieuwsbrief en duid aan welke foto je wil.

Foto’s van de ruiming in Dassenaerde

 

Livestream bedreigt zeldzame paddenstoel op citadel

De livestreamuitzendingen van het WK voetbal op de citadel veroorzaakten twee keer een serieuze volksverhuizing. Dat had ook ernstige gevolgen voor de natuurlijke habitat op de site. Na het voetbalfeestje lag het paradeplein meestal vol karton en plastic. De organisatoren hadden nochtans voldoende  grote vuilnisbakken neergepoot. Die puinhoop kan nog opgeruimd worden maar de potentiële schade rond het beeld van kolonel Blondeel is erger. Een aantal supporters vonden het nodig om die plaats als fietsenstalling te gebruiken. Sommigen gooiden hun rijtuig zelfs achteloos tegen de grond terwijl de citadel betere opportuniteiten biedt om je rijtuig te parkeren. Tijdens de rust van de wedstrijd zagen wij ook een paar mannen het monument als plaspaal gebruiken. Op het paradeplein stond nochtans een WC-wagen en plaszuilen voor de mannen.

Zeldzame Okeren Leemhoed 

In de zone rond het monument werd in 2015 de Okeren Leemhoed gevonden, dat is een uiterst zeldzame paddenstoel die in België enkel op deze plaats werd gevonden en ook in Nederland slechts op twee plaatsen voorkomt. Natuurpunt en de stad Diest deden er alles aan om het plantje de best mogelijke overlevingskansen te geven. Het gras werd weggehaald en er werden houtsnippers gelegd omdat die een optimale biotoop garanderen voor de paddenstoel. “De houtsnippers werden een paar maanden geleden opnieuw aangevuld omdat ze op termijn wegrotten”, zegt Robert De Ceuster, bibliothecaris en microscopieverantwoordelijke van de mycologische vereniging ZWAM. Hij is ook de vinder van de Okeren Leemhoed in Diest. Volgens Robert kan de schade aan de plant nogal meevallen maar het is toch aan te raden om die zone zo weinig mogelijk te betreden. “Verdichting van de grond is nefast voor de overlevingskansen”, zegt hij. “Daarom heeft de stad er paaltjes geplaatst waardoor er geen wagens kunnen komen. Er staan in diezelfde omgeving overigens ook andere, vrij zeldzame paddenstoelen.” Saskia van den Berg van Natuurpunt Diest benadrukt dat ook het oude voetbalveld een biotoop is voor eerder unieke paddenstoelen. “Daar komen verschillende soorten Wasplaten voor”, zegt ze. “Dat zijn zeer zeldzame paddenstoeltjes die duiden op een onbemest grasveld. Over het zogenaamde permanente grasland wordt op dit moment veel geschreven in de media. Op de citadel is die habitat gewoon aanwezig.”