De Vlaamse regering besliste op donderdag 28 december om 5 358 000 euro van het Vlaams Klimaatfonds te reserveren om versneld investeringen te doen in de Demervallei en in de IJzervallei. Voor de Demervallei is 1 miljoen euro gereserveerd, voor de Ijzervallei is er 4,358 miljoen euro gereserveerd.
Die investeringen moeten dienen om zowel wateroverlast als droogte aan te pakken. Volgens Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir is deze financiering hard nodig. Zij belooft dat de middelen efficiënt zullen ingezet worden om zo snel mogelijk de broodnodige realisaties uit te voeren.
Die bijkomende middelen worden ingezet voor vallei- en wetlandherstel voor de aanpak van wateroverlast en droogte, het hermeanderen van bestaande waterlopen én de bevordering van de biodiversiteit in combinatie met het voorkomen van koolstofverlies en het capteren van koolstof uit de lucht.
Er worden projecten uitgevoerd in het afstroomgebied van de Grote en de Kleine Gete en de Melsterbeek, de Begijnenbeek, de Velpe en de Herk en Mombeek.
Voor de Grote en de Kleine Gete startte VMM dit jaar de studie ‘Totaalplan Ruimte voor de Getes’ op. In die studie worden voor een 12-tal deelgebieden maatregelen voor het herstel van de vallei voorbereid. Voor al deze gebieden wil men de natuurlijke bergingscapaciteit van het valleigebied herstellen, waar mogelijk in samenhang met vernatting van het valleigebied. Daarnaast worden in het kader van de diensentopdracht Dijle-Zenne-Demer-Zuid een aantal structuurherstel- en vernattings projecten aan de zijlopen van dit gebied voorbereid.
Sommige van die projecten kunnen op korte termijn worden uitgevoerd, onder meer het project aan ‘Den Bruel’ in Zoutleeuw. Dat project zal onder meer het herstel van de bergingscapaciteit van het valleigebied aanpakken, de oude meanders worden aangetakt en er komen beschermingsdijken om het centrum te beschermen. De vernattingsmaatregelen moeten het wetlandherstel realiseren.
Voor de Herk en de Mombeek bereidt VMM een studieopdracht voor met rivier- en valleiherstel als objectief. Voor de Mombeekvallei in Wimmertingen blijkt uit een lopende monitoring van de grondwaterstanden dat de vallei in het verleden zodanig sterk gedraineerd werd, dat de zomergrondwaterstanden tot 2,4 meter wegzakken onder maaiveldniveau. Hierdoor worden de vroeg-Holocene veenlagen die onder de alluviale leemafzettingen aanwezig zijn, blootgesteld aan lucht, waardoor ze afbreken en grote hoeveelheden CO2 vrijgesteld worden. VMM bekijkt daarom de mogelijkheden om het waterpeil van de Mombeek te verhogen en de parallel lopende Oude Mombeek opnieuw watervoerend te maken.
Voor de Mombeek ter hoogte van Nietelbroeken wil VMM de afgesneden meanders weer aan takken.
Voor de Velpe wordt in opdracht van VMM een ontwerp opgemaakt voor structuurherstel en hermeandering van de rivier. Over een afstand van zes kilometer worden afgesneden meanders opnieuw aangetakt maar er worden ook nieuwe meanderende trajecten aangelegd. Verder worden de oeverwallen verlaagd en worden ook verschillende parallel- en zijgrachten gezet of minder diep gemaakt. VMM en ANB werken nauw samen om dit project te realiseren.
Voor de Begijnenbeek werkte VMM al een voorontwerp uit. Op verschillende plaatsen worden de oeververstevigingen en een aantal drainagebuizen verwijderd.
Ter hoogte van het natuurreservaat Papenbroek op de grens Bekkevoort-Diest wordt een vijftal meanders opnieuw aangetakt. Over een traject van ongeveer 500 meter wordt het bodempeil van de waterloopbedding verhoogd. Ook hier worden een reeks drainagegrachten en drainagebuizen minder diep gemaakt of zelfs gesupprimeerd.
Door de drainage te beperken zullen grondwaterstanden minder diep wegzakken en kan wetlandherstel gerealiseerd worden.