Het Gewestelijke Ruimtelijke Uitvoeringsplan (GRUP) voor de leidingstraat Antwerpen-Ruhrgebied is in alle stilte weer op de agenda van de Vlaamse regering beland. De nieuwe minister van omgeving Jo Brouns maar ook Vlaams minister van Mobiliteit, Openbare werken en Havens Annick De Ridder nemen de leidingstraat expliciet op in hun beleidsnota.
We reserveren ruimte voor leidingenzones die nodig zijn om onze economie en industrie te verduurzamen, en die de aanleg van bijkomende pijpleidingen op een zo beperkt mogelijke oppervlakte mogelijk maken. We werken aan een heropstart van het GRUP leidingstraat Antwerpen- Ruhr en dit in nauwe samenwerking met alle betrokken partners binnen de Vlaamse Overheid. Uitvoering van die infrastructuurwerken gebeurt in een zo beperkt mogelijk tijdsbestek en met passende flankering. Pijpleidingen moeten als een volwaardige transportmodus worden ingezet om de modal shift en duurzame transitie te ondersteunen. We gaan in overleg met Nederland en andere buurlanden of -regio’s, in functie van grensoverschrijdende netwerken.
Beleidsnota Jo Brouns
De plannen voor een leidingstraat tussen de haven van Antwerpen en het Ruhrgebied in Duitsland werden al in 2020 naar voren geschoven als een alternatief om duizenden vrachtwagens van onze autowegen te halen. Dat zal het milieu sterk ten goede komen en de filebelasting doen afnemen.
De leidingstraat is bedoeld voor ondergrondse pijpleidingen van minstens nationaal belang tussen de zeehaven van Antwerpen en Geleen (NL) met een aantakking naar de chemieclusters van Geel, Meerhout, Beringen en Tessenderlo. De ondergrondse leidingen zorgen voor het transport van propaan, ethyleen en ammoniak, maar ook waterstof of afgevangen CO2. Het tracé voor de pijpleiding is ongeveer 45 meter breed. Boven dat tracé mogen geen diepwortelende struiken of bomen worden gepland. Dat verontrustte destijds de landbouworganisaties sterk maar ook de natuurverenigingen waren alert. De leidingen passeren door nogal wat natuurgebieden en dat betekent graafwerken in een delicate omgeving.
In de vorige Vlaamse regering was Zuhal Demir bevoegd voor het dossier. Zij liet drie tracés uittekenen voor de leidingstraat. In een van die scenario’s loopt de leidingstraat onder meer over het grondgebied van Diest, Halen, Lummen, Beringen en Leopoldsburg. Tessenderlo ligt in twee scenario’s op het traject. Meerhout is betrokken bij de drie scenario’s.
Uiteindelijk zouden meer dan 50 gemeentes bezwaar aantekenen en er kwamen ook meer dan 10.000 bezwaarschriften van particulieren binnen. In 2022 haalde Zuhal Demir het dossier uit de actualiteit. De leidingstraat moest terug naar de tekentafel en Demir vroeg ook een concreet engagement van de industrie over de benutting van de leidingen. Pas daarna zou er een nieuw plan op tafel komen. Of dat engagement er ondertussen is, is niet duidelijk maar alleszins is er wel de dwingende verplichting voor Vlaanderen om tegen 2050 klimaatneutraal te worden. In het binnenland blijft het wegvervoer de meest voorkomende vervoerswijze en het aandeel ervan blijft in de verkeerde richting evolueren in vergelijking met de scenario’s, zowel voor het passagiersvervoer als het vrachtvervoer. De broeikasgasemissies en het energieverbruik in het internationale vervoer nemen zelfs snel toe en gaan daardoor de verkeerde kant op in vergelijking met de scenario’s voor klimaatneutraliteit tegen 2050.
Overleg als basis voor een nieuw ontwerp
Vlaams minister Annick De Ridder vermeldt in haar beleidsplan dat het Departement Omgeving een aantal planprocessen moet heropstarten en ze noemt expliciet het GRUP Leidingstraat Antwerpen-Ruhr. Annick De Ridder zal allicht wegen op het dossier omdat het verkeer rond Antwerpen compleet dicht slibt. Het is uiteindelijk aan haar collega Jo Brouns om het dossier ook effectief te heractiveren. Die lijkt dat ook van plan te zijn maar hij pakt het op een andere manier aan als zijn voorgangster Zuhal Demir. Brouns wil eerst met alle betrokken partners in overleg gaan. Onder meer de landbouworganisaties zullen mee aan tafel schuiven. De bevoegde minister gaat ook overleggen met Nederland en andere landen of regio’s.
Kan je een detailkaart plaatsen?
Er bestaat een zeer gedetailleerde kaart van de drie scenario’s uit het vorige voorstel. Maar allicht wordt dat aangepast. We blijven het van nabij volgen.