De instorting van het zorgsysteem vermijden doen we samen

Informatie gebaseerd op Medi-Sfeer | dokter Philippe Devos

Bij Hola Hageland focussen we op regionaal nieuws maar vermits covid-19 toch overal is en we de laatste dagen door de feiten verplicht waren om over de impact van het virus te schrijven, voelen we ons verplicht om het bredere kader van de op het eerste zicht nogal massieve maatregelen te kaderen.

We doen dat uiteraard niet zelf. We nemen bijna integraal een artikel over van dokter Philippe Devos. Hij is voorzitter van Bvas, de Belgische Vereniging van Artsensyndicatenen zelf intensivist. Het artikel staat op de website Medi-Sfeer, een erg betrouwbaar medium dat hoofdzakelijk bedoeld is voor medisch personeel.

Dokter Devos legt erg duidelijk uit waar het echt over gaat bij covid-19.

Als we niet drastisch ingrijpen legt het virus ons gezondheidssysteem plat. Dan zijn niet alleen mensen met covid-19 het slachtoffer, ook andere mensen die intensieve zorgen nodig hebben komen in problemen.

Dokter Devos baseert zich uitsluitend op cijfers van betrouwbare openbare bronnen: FOD Volksgezondheid (Ministerie), WHO (Wereldgezondheidsorganisatie) en CDC (US National Agency for Infectious Diseases).

Is het coronavirus zeer besmettelijk?

Om de besmetting te evalueren baseert dokter Devos zich op de “R Zero” van het virus. Dat geeft aan hoeveel mensen het virus zullen krijgen als je een zieke in een kamer met 100 mensen plaatst.

De R zero:

  • van griep is 1,3
  • van het coronavirus is 2.2
  • van rubella is 6

De gemiddelde incubatietijd van het coronavirus is 6 dagen, wat betekent dat als je een zieke in een kamer van 100 personen plaatst, je :

  • op dag 6: 2,2 zieke mensen + de eerste zieke persoon = 3,2…
  • op dag 12: de 2.2 zal elk 2.2 zieke mensen opleveren  => 3.2 + 2.2 + 2.2 + 2.2 = 7.6 zieke mensen besmetten.
  • op dag 18: 24 patiënten = 24% van de bevolking.
Veel besmettelijker dan griep

Het coronavirus is 1,7 keer zo besmettelijk als de seizoensgriep. In België treft de griep gemiddeld 500.000 mensen per jaar. Zonder drastischer voorzorgsmaatregelen dan bij de griep bestaat er dus een risico dat 1,7 x 500.000 = 850.000 mensen in België met het coronavirus worden besmet. Een kleine uitbraak kan dus snel leiden tot een grote ziekte.

Waarom is dit een probleem?

De Chinese en Italiaanse cijfers lijken sterk op elkaar. Dat is slecht nieuws, want om verschillende redenen werd gehoopt dat de cijfers in Europa lager zouden zijn dan in China. We beschikken over een betere ziekenhuisdekking, hebben minder vervuilingsgerelateerde luchtwegaandoeningen, en een lagere bevolkingsdichtheid.

Een korte analyse van de cijfers levert een duidelijk beeld op van het probleem:

  • 13,8% van de getroffen patiënten krijgt een longontsteking die zuurstof en ziekenhuisopname vereist.
  • 6,1% van de getroffen patiënten krijgt een longontsteking met meerdere falende organen die een ziekenhuisopname op de intensive care vereisen.

Op de 850.000 mensen maakt dat :

  • 117.000 mensen in het ziekenhuis opgenomen
  • 52.000 mensen die intensieve zorg nodig hebben.

Er zijn 30.000 acute bedden voor volwassenen in Belgische ziekenhuizen. Daarvan zijn 1.400 bedden op de intensive care met de noodzakelijk uitrusting zoals beademingsapparatuur en apparatuur voor dialyse om de ernstigste gevallen van het coronavirus te behandelen.

Laat het even bezinken: we hebben 30.000 bedden voor 117.000 mensen die in het ziekenhuis moeten worden opgenomen en 1.400 bedden voor 52.000 personen die op de intensive care worden opgenomen. Dat is dus een probleem.

Als deze bedden eenmaal vol liggen, kan de patiënt niet meer met hoogwaardige technologie worden behandeld.

Hij zal naar huis gaan en behandeld worden met de middelen die hem ter beschikking staan. Dat verklaart het sterftecijfer in gebieden waar de gezondheidszorg verzadigd is geraakt.

 Het sterftecijfer van het virus in Italië is 2,6%. Het stijgt tot 3,9% in gebieden waar ziekenhuizen verzadigd zijn.

Als intensivecare-arts ervaart dokter Devos een bedverzadiging ongeveer eens in de 3 jaar wanneer een seizoensgriep iets sterker is dan in voorgaande jaren. In België gebeurt dat dus snel. Amper een maand geleden werd de piek van de griepepidemie bereikt. Deze griep, die minder dodelijk is, maar meer wijdverbreid, leidde tot de opname van een groot aantal patiënten op de intensive care voor longontsteking. Zozeer zelfs dat de bezettingsgraad van de bedden op de intensive care momenteel boven de 90% ligt. Nemen we die 10% van de intensive-carebedden die resten, dan zijn er dus 140 intensive-carebedden beschikbaar voor de 52.000 potentiële coronaviruspatiënten.

Er is dus een risico dat we een sterftekans krijgen tot 3,9% van 850.000 mensen. Dat zijn 33.150 doden op 11 miljoen inwoners (0,3% van de Belgische bevolking sterft). Procentueel lijkt dat niet veel maar het is toch 100 keer meer dan het aantal doden op de wegen per jaar.

Hoe moet de overheid reageren?

Fase 1 en 2 hebben we ondertussen ervaren. In die fases probeert de overheid om verspreiding te voorkomen via quarantaine die maar voor een korte tijd werkte, naar de minimalisering van de verspreiding met elementaire hygiënemaatregelen.

In fase 2 probeert men ook de vermindering van het risico op massale uitwisseling van virussen te beletten door massabijeenkomsten te bepreken of zelfs te verbieden.  

Fase 3

De volgende controversiële stap is fase 3. Dan gaat men ook kleine bijeenkomsten verbieden: scholen sluiten, trein- en busverkeer stilleggen, verbieden dat mensen uit sterk besmette gebieden naar het werk komen, etc.  Als men erin slaagt in fase 2 of zelfs 3 om de verspreiding van het virus te stoppen zullen slechts een paar honderd mensen geïnfecteerd worden en ziekenhuizen zullen niet overboekt geraken.

Ziekenhuisfase

Mocht dat echter niet lukken, dan volgt de afkondiging van de ziekenhuisfase: we hebben de ziekte niet voldoende kunnen indammen en de ziekenhuizen zijn verzadigd.

Dat geeft twee problemen: de ziekenhuizen zitten vol maar er is ook minder personeel beschikbaar. We weten immers dat naarmate de patiënten zich in de zorggebieden concentreren, de zorgverleners een groter risico lopen om besmet te raken. In China is bijvoorbeeld 12% van de geïnfecteerden verzorger! Dat zou betekenen: 100.000 besmette zorgverleners! In België is er sowieso al een probleem door het gebrek aan verzorgend personeel.

Stel dat de ziekenhuizen vol liggen, dan moet het “pandemie”-plan geactiveerd worden  dat door de minister wordt gecoördineerd en dat in elk ziekenhuis wordt uitgewerkt.

Wat zal er gebeuren?
  • Alle geplande hospitalisaties worden geannuleerd (knieoperaties, …) worden voor onbepaalde tijd , behalve in geval van een vitaal noodgeval.
  • Ziekenhuizen worden opgedeeld in “besmette” en “onbesmette’ zones.
  • Ziekenhuisverblijven worden zoveel mogelijk ingekort: mensen worden eerder ontslagen dan gebruikelijk en mensen worden minder snel in het ziekenhuis opgenomen als ze naar de spoedgevallendienst komen. Wat ook extra doden impliceert door dit beleid, maar minder dan door het coronavirus.
  • Ziekenhuizen gaan de bedden “pushen”: de beademing in de operatie- en ontwaakruimtes gaan naar de intensive care units  en eenpersoonskamers worden omgebouwd naar meerpersoonskamers.
  • Als dat niet volstaat passen artsen het ethische principe van verdelende rechtvaardigheid toe: bij een conflict tussen een 40-jarige jongere met een hartaanval en een 90-jarige oudere met het coronavirus, kiezen ze voor de jeugd en sturen ze de oudere naar huis. Er zal geen keuze meer zijn.
Zieke verzorgers

De verzorgers zullen ook ziek zijn: er bestaat hier geen magische oplossing. De oplossing is dus om hun aantal zo veel mogelijk te verminderen.

  • het personeel dat met besmette mensen werkt wordt gescheiden van de rest van het personeel.
  • mensen moeten handschoenen en beschermkledij te laten dragen.
  • verzorgers moeten een speciaal masker dragen dat FFP2 heet want het standaard chirurgisch masker laat de virussen door. De huidige moeilijkheid is dat huisartsen geen FFP2-maskers hebben, dat ze niet op voorraad zijn in de apotheek en dat de minister niet antwoordt op de vraag of ze die aan huisartsen gaat uitdelen (wat bijvoorbeeld in Frankrijk gebeurt). Dit geeft de artsen het gevoel dat het beheer van deze epidemie door de minister is mislukt. Vooral omdat de informatie beperkt is tot 3-4 e-mails die naar eerstelijnsartsen worden gestuurd.
Collateral damage

Het is sinds de Spaanse griep van 1918 bekend dat wanneer je in deze ziekenhuisfase bent, er een toename is van het aantal sterfgevallen in verband met andere ziekten (hart-, …) bij niet-geïnfecteerde mensen. Er is een gebrek aan beschikbare infrastructuur en een gebrek aan ongeïnfecteerd personeel. Het risico bestaat dus dat we van 33.000 directe naar 50.000 directe en indirecte sterfgevallen gaan. Dat is het ergste scenario.

Wie zullen de 50.000 doden zijn?

Ouderen en/of dragers van een chronische ziekte (diabetes, …): uit de statistieken blijkt dat een tachtigjarige tien keer meer kans heeft om te sterven dan een zestigjarige. Geen enkel kind, zelfs geen chronisch ziek kind (diabetes, …), is tot nu toe gestorven.

Vermijd de piek

De absolute prioriteit is om te voorkomen dat we naar 850.000 geïnfecteerden gaan. Dat is nog steeds haalbaar. Het hangt af van het feit of iedereen zich voorbeeldig gedraagt. Daarom maken de autoriteiten zo’n mediaheisa: het lijkt een beetje op de brandpatrouilles in de bossen bij droog weer: zolang de brand niet is uitgebroken, wordt gezegd dat ze overdrijven. Als het vuur opsteekt en aanwakkert, staat men te kijken van de intensiteit. Je moet dus voorzichtig zijn en de hygiënevoorzorgen respecteren.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.