Trouw sedert 1631!
Je kon die korte maar krachtige slogan vorige zondag lezen op de vlag die in de kaarskensprocessie werd meegedragen door een delegatie uit Attenrode, deelgemeente van Glabbeek.
De organisatoren van die bedevaart werken nu al aan de voorbereiding van de 400ste editie in 2030! Bij die gelegenheid wordt ook de vlag vervangen. Dat gebeurt elke vijftig jaar!
De jaarlijkse bedevaart vanuit Attenrode wordt beschouwd als de oudste voetbedevaart naar Scherpenheuvel. Al in 1631 trok een groepje inwoners naar het bedevaartsoord. In 2030 staat de vierhonderdste editie van de bedevaart gepland. Met de nieuwe vlag. De huidige vlag verdwijnt overigens niet helemaal. Elke tien jaar wordt die opnieuw uit de kast gehaald en gaat ze weer mee met de bedevaarders.
Die lange traditie is meteen ook de reden waarom een delegatie uit Attenhoven deelneemt aan de kaarskensprocesie. Zij vertegenwoordigen symbolisch alle georganiseerde bedevaarten die in het afgelopen bedevaartjaar naar Scherpenheuvel trokken. In 2026 waren er dat 323.
De voetbedevaart van Attenhoven naar Scherpenheuvel vindt, zoals wel meer bedevaarten, haar oorsprong in de pestepidemie die door West-Europa raasde in het begin van de zeventiende eeuw. In 1631 werd Attenhoven zwaar getroffen door de pest. Uit onderzoek van dr. in de filologie Paul Kempeneers blijkt dat er in dat jaar 128 inwoners overleden aan de ziekte. Dat was een kwart van de bevolking op dat moment. De pest maakte vooral veel slachtoffers van maart tot augustus. Einde juni besluit pastoor Jan Baex met een groep inwoners op bedevaart naar Scherpenheuvel te gaan. Na de bedevaart beginnen de ziektecijfers en het aantal overlijdens sterk te dalen. De inwoners schrijven dat toe aan de invloed van Onze-Lieve-Vrouw van Scherpenheuvel.
Op zijn website http://www.kempeneers.org nuanceert Paul Kempeneers die interpretatie van de inwoners van Attenhoven. De sterfte stopte niet na juni maar ze nam wel scherp af. In juli stierven nog 23 mensen, in augustus nog 9. Daarna ebde de impact van de pest weg uit Attenhoven. Kempeneers klasseert de relatie tussen het afnemen van de pest en de tussenkomst van Maria als een onderdeel van de geloofsgeschiedenis van de bedevaart.
Alleszins zou de bedevaart van 1631 ieder jaar opnieuw herhaald worden. Tijdens het derde weekend na Pinksteren trekken de inwoners van Attenhoven naar de basiliek van Scherpenheuvel. Het traject dat zij volgen is bijna 39 kilometer lang en het loopt hoofdzakelijk over trage wegen door een natuurlijk landschap. Je project “Langs Pelgrimswegen naar Scherpenheuvel” digitaliseerde de historische bedevaartweg. Je vindt het parcours hier: https://www.routeyou.com/nl-be/route/view/16177607?utm_source=chatgpt.com
Het lijkt overigens een bijzonder geanimeerde periode te worden aan het einde van het decennium. In 2029 viert Diest dat het exact 800 jaar geleden stadsrechten kreeg. In datzelfde jaar viert Scherpenheuvel dat de kaarskensprocessie vierhonderd jaar geleden voor de eerste keer uitging. Let wel op! Het gaat niet over de vierhonderdste editie van de processie. Er bestaat voldoende evidentie om aan te nemen dat er geregeld een processie was maar de vorm ervan was niet zoals we dat vandaag kennen. Processies met kaarsen gingen oorspronkelijk overigens ’s avonds uit. Omwille van het brandgevaar en ook wel op basis van commerciële overwegingen, verplaatste het gebruik zich naar de daguren. Kerkarchivaris Michaël Hanne bevestigt verder dat de oudste bronnen over de kaarskensprocessie zoals we die vandaag kennen, pas dateren maar uit de 19de eeuw.
In 2030 trekt dan de 400ste editie van de bedevaart uit Attenrode naar de basiliek. Allicht zal dat ook een aanleiding zijn voor een speciaal moment. In dat jaar is Leuven de Europese culturele hoofdstad en die gebeurtenis wordt in het bredere Hageland gedragen via het project Leuven and Beyond.
