De voorbereidingen voor de aantakking. van een reeks oude meanders in de Demervallei tussen Betekom en Werchter is afgerond. De historische meanders kregen opnieuw hun natuurlijke vorm en zijn klaar om in 2026 opnieuw op de Demer te worden aangesloten. De nieuwe rivierbochten kunnen nu een winter lang rusten, zodat de natuur zich kan herstellen. Nu de werf stilvalt, is ook het jaagpad op de Demerdijk tussen de samenvloeiing met de Dijle en de Soldatenbrug tijdelijk opnieuw toegankelijk voor fietsers en wandelaars.
Copyright @sigmaplan
De werken kaderen in de uitvoering van het Sigmaplan. Een van de ambities van dat plan is om de oorspronkelijke loop van de Demer te herstellen. De hermeandering is mogelijk door een samenwerking tussen de Vlaamse Milieumaatschappij, Agentschap Natuur en Bos en de Vlaamse Waterweg.
Impact op meer dan 3000 hectare
In totaal zullen op basis van het Sigmaplanproject Demervallei een dertigtal historische meanders opnieuw worden opengelegd en aangesloten op de Demer tussen Diest en Werchter. Het project heeft impact op een gebied met een oppervlakte van bijna 3.000 hectare.
Door de rivier meer ruimte te geven, kan overtollig rivierwater als gevolg van hevige neerslag beter gebufferd worden. De kans op wateroverlast voor omwonenden vermindert daardoor gevoelig. Bovendien wordt de rivier langer door de herstelde meanders, wat het zelfreinigend vermogen van de Demer versterkt.
Het aantakken van oude meanders zorgt voor meer zuurstof en een hogere waterkwaliteit. Daar profiteren zowel vissen als waterplanten van. Dankzij de herstelde rivierloop zullen diersoorten zoals de bever, de zwarte ooievaar, de kamsalamander en kwetsbare vissoorten zoals de bittervoorn en de grote modderkruiper profiteren van een verbeterde leefomgeving.
De Vlaamse Waterweg nv creëert voor een aantal meanders ook drempels op de rivierbodem. Deze drempels zorgen ervoor dat tijdens droge periodes zowel het waterpeil van de rivier als het grondwaterpeil stijgt, wat gunstig is voor een meer natuurlijke waterhuishouding in de vallei en een betere buffering van water tijdens droge periodes.
In de derde fase van de werken, in 2026, zal ook een dijkverlaging worden uitgevoerd op de linkeroever van de Demer, net stroomopwaarts van Werchter. Dankzij deze dijkverlaging kan het gebufferde water in de vallei vlot terugstromen naar de Demer, als het waterpeil op de Demer voldoende gedaald is.
De dienstweg op de Demerdijk krijgt opnieuw het tracé van de historische scheepstrekkersweg in de vallei. Door het herstel van deze historische weg krijgen wandelaars en fietsers tussen Betekom en Werchter uiteindelijk een gevarieerd traject aangereikt dat deels langs de Demer loopt, en deels door het valleibos.