Op 1 december start de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) met de uitvoering van een project van ongeveer 2 miljoen euro om het centrum van Zoutleeuw beter te beschermen tegen wateroverlast.

Waterberging stroomopwaarts van de oude spoorweg, beschermingsdijken langs de bebouwing en ecologisch herstel van de waterlopen moeten samen de kwetsbaarheid van de stad verkleinen. De ingrepen passen in een ruimere aanpak voor de hele Getestreek en ze zullen ook ecologisch een sterke meerwaarde opleveren.

De overstromingen van juli 2021 maakten pijnlijk duidelijk hoe kwetsbaar het stadscentrum van Zoutleeuw is wanneer de waterstanden op de Kleine Gete en de Vloedgracht sterk stijgen. Vanuit de vallei komt in die omstandigheden het water richting bebouwing, met bedreigde woningen en infrastructuur tot gevolg. De werken die nu worden aangekondigd, moeten die kwetsbaarheid structureel verminderen. De VMM werkte de aanpak uit in overleg met de stad, eigenaars en gebruikers van de betrokken gronden.

De inzet is daarbij breder dan het bouwen van dijken. Het project combineert twee ingrepen die mekaar aanvullen en versterken. Het water wordt tijdelijk opvangen waar daarvoor ruimte bestaat. Dat water kan afvloeien als er voldoende ruimte voor is. Daarnaast moeten dijken de infrastructuur beschermen als de druk van het water te hoog zou worden.

De vallei als tijdelijke buffer

Een belangrijk onderdeel van de werken ligt stroomopwaarts van de oude spoorwegbedding. Daar wordt de open ruimte in de Kleine Getevallei beter benut voor tijdelijke waterberging. De oevers van de Kleine Gete worden plaatselijk aangepast. Aan de doorgangen onder de oude spoorweg komen regelbare schuiven, waarmee de waterafvoer bij hoge standen kan worden gestuurd.

Zo krijgt overtollig water eerst ruimte in de vallei, voordat het verder richting de stad stroomt. Volgens de informatie die burgemeester Guy Dumst over het project bekendmaakte, gaat het om ongeveer 450 miljoen liter bijkomende berging. Dat komt overeen met 450.000 kubieke meter water. Door een deel van het water tijdelijk op te houden en vertraagd af te voeren, moet de druk op de kwetsbare bebouwing afnemen. De oude spoorwegbedding krijgt daarmee een belangrijke rol in de regeling van de waterhuishouding.

Een tweede beschermingslaag langs de woningen

Zeker met de snel evoluerende klimaatverandering is langdurige extreme neerslag niet langer uitgesloten. De aanvoer van water kan dan zo groot worden dat de beschikbare opvang in de vallei onvoldoende bescherming biedt. Daarom komen er langs de bebouwde zones ook beschermingsdijken. Die begroeide aarden dijken worden zoveel mogelijk ingepast in het bestaande landschap. Waar dat kan, volgen ze perceelsgrenzen, wegen en aanwezige terreinverhogingen.

Waterberging en dijken vullen elkaar dus aan. De vallei biedt opvangcapaciteit, terwijl de dijken een bijkomende barrière vormen.

Ook de waterlopen zelf krijgen aandacht

De Dormaalbeek en de Kleine Gete worden natuurlijker ingericht. Dat structuurherstel moet zorgen voor een gevarieerder watersysteem, waarin ook de ecologische kwaliteit verbetert.

Het wegwerken van hindernissen voor vissen is een belangrijk onderdeel van die aanpak. Ter hoogte van de stuw aan de Vloedgracht en de Kleine Gete komen vispassages. Daarmee kunnen vissen het bestaande hoogteverschil overbruggen.

Zoutleeuw is een schakel in een groter geheel

De werken staan niet op zichzelf. Na de overstromingen van 2021 werkte de VMM het totaalplan Ruimte voor de Getes uit. Dat omvat twaalf deelgebieden in zes gemeenten: Hoegaarden, Tienen, Linter, Landen, Zoutleeuw en Geetbets. De uitvoering gebeurt gefaseerd. vmm.vlaanderen.be

  • In Hoegaarden worden ingrepen rond de Celismolen gepland met als doel de molen beter te beschermen, maar ook om vismigratie mogelijk te maken en het valleigebied beter te benutten voor waterberging en de waterloop natuurlijker in te richten.
  • In Tienen ligt de focus op het voorkomen van overstromingsschade met de vergroting van de afvoercapaciteit door de aanleg van eenwinterbed dat ook als groenblauwe verbinding werkt.
  • In Linter wordt een bevordering van waterberging in het valleigebied samen met droogtebestrijding en een vernatuurlijking van de waterloop nagestreefd.
  • In Landen wil men onder meer voor het centrum van Ezemaal enkele beschermingsmaatregelen tegen wateroverlast uitwerken, waarbij ook het overstromingsgebied geoptimaliseerd wordt.
  • Lokaal zal het ook noodzakelijk zijn om voor individuele bescherming van woningen te zorgen. Dit is onder meer het geval in Geetbets.

De samenhang is essentieel: wat stroomopwaarts met het water gebeurt, beïnvloedt de situatie verder stroomafwaarts. Daarom zoekt het totaalplan naar een betere benutting van de valleien, met aandacht voor landbouwgebruik en natuurdoelstellingen. Het vraagt een aanpak over gemeentegrenzen heen, waarbij lokale bescherming en ruimte voor water samen worden bekeken.

Start op 1 december

De werken in Zoutleeuw beginnen op 1 december 2026. De actuele projectpagina van de VMM vermeldt juli 2027 als voorziene einddatum. Die planning blijft afhankelijk van het weer en andere uitvoeringsomstandigheden.

Je kan de evolutie van de werf volgen op onze pagina “Ruimte voor de Gete”

Geef een reactie