Op de Demer tussen Diest en Werchter worden dertig historische meanders opengelegd en opnieuw aangetakt. Zeven van die meanders liggen op het gedeelte tussen Betekom en Werchter.
De firma Aertssen start vanaf maart 2025 op dat gedeelte met het herstel van de oorspronkelijke en natuurlijke loop van de Demer en met de aantakking van de meanders. De werken vinden plaats op de linkeroever van de Demer of in de rivierbedding zelf. De voorbereiding van de werf gebeurde al in het najaar van 2024.
De aannemer creëert ook drempels op de rivierbodem. Die drempels zorgen ervoor dat tijdens droge periodes zowel het waterpeil van de rivier als het grondwaterpeil stijgt, wat gunstig is voor een meer natuurlijke waterhuishouding in de vallei en een betere buffering van water tijdens droge periodes.
De werken starten bij meander 25. Die ligt net stroomafwaarts van de pilootmeander met het nummer 23 in Rotselaar. De werken schuiven daarna op in de richting van de brug van Betekom. Op dat traject worden nog zes meanders aangetakt.
De heraanleg van de historische meanders heeft belangrijke voordelen. De rivier wordt langer waardoor er bij zware neerslag meer water kan gebufferd worden. Het zelfreinigend van het water verbetert ook.
Het aantakken van oude meanders zorgt voor meer zuurstof en een hogere waterkwaliteit – daar profiteren zowel vissen als waterplanten van. Dankzij de herstelde rivierloop zullen diersoorten zoals de bever, de zwarte ooievaar, de kamsalamander en kwetsbare vissoorten zoals de bittervoorn en de grote modderkruiper profiteren van een verbeterde leefomgeving.
Derde fase met dijkverlaging
In 2026 volgt nog een derde fase van de werken. Daarin worden opnieuw drie meanders aangesloten en wordt een dijkverlaging uitgevoerd op de linkeroever van de Demer, net stroomopwaarts van Werchter. Dankzij deze dijkverlaging kan het gebufferde water in de vallei vlot terugstromen naar de Demer, als het waterpeil op de Demer voldoende gedaald is.
De bestaande dijk tussen de verschillende meanders wordt afgegraven, zodat de Demer weer haar natuurlijke overstromingsgebied kan innemen. Op die plaatsen verleggen ze ook de dienstweg op de dijk naar de historische scheepstrekkersweg in de vallei. Door het herstel van deze historische weg krijgen wandelaars en fietsers tussen Betekom en Werchter een gevarieerd traject aangereikt dat deels loopt langs de Demer en deels door het valleibos.
Tijdens de werken wordt het onverharde jaagpad op de linkeroever van de Demer tussen de Soldatenbrug en de Betekom-brug tijdelijk afgesloten. Het jaagpad op de rechteroever blijft toegankelijk en wordt voorzien van infopunten met uitzicht op de werkzaamheden.
Infovergadering over Sigmaplan
De werken maken deel uit van het Sigmaplanproject Demervallei, dat zich uitstrekt tussen Diest en Werchter over een oppervlakte van bijna 3.000 hectare. Het Sigmaplan laat toe om in totaal een dertigtal historische meanders opnieuw aan te sluiten op de Demer tussen Diest en Werchter. Deze werken, die drie jaar zullen duren, verhogen niet alleen de waterveiligheid in de regio maar ze zorgen ook voor de ontwikkeling van topnatuur.
Het Sigmaplan wordt uitgevoerd door de Vlaamse Waterweg nv en het Agentschap voor Natuur en Bos. Het plan moet Vlaanderen beter beschermen tegen overstromingen van de Schelde en haar zijrivieren én tegelijk de waardevolle riviernatuur een boost geven.
Om de buurt te informeren over de aankomende werken, organiseert De Vlaamse Waterweg nv op 18 maart 2025 een infoavond in GC De Mena in Rotselaar. Buurtbewoners zullen tijdig een uitnodiging ontvangen en krijgen de kans om de plannen en verschillende maatregelen in te kijken.
