De Norbertijnen van Averbode hebben vorige week beslist om te stoppen met het melkveebedrijf van de abdij. De volledig gerenoveerde boerderij wordt nog dit jaar geheroriënteerd naar een akkerbouwbedrijf. De beslissing om te stoppen met de melkkoeien is een gevolg van de onduidelijkheid over de gevolgen van het stikstofakkoord. De betrokken politici en administratie hebben een zware verantwoordelijkheid in dit dossier. Averbode kreeg in 2015 een nieuwe vergunning. De Norbertijnen deden in 2016 een belangrijke financiële inspanning om een state-of-the-art stal te bouwen en ze namen toen extra maatregelen om de stikstofdepositie laag te houden. In 2022 werden ze compleet onverwacht op de lijst met rode bedrijven geplaatst. Het stikstofakkoord is ondertussen wat afgezwakt maar de de onzekerheid bij de getroffen bedrijven is daarmee niet weg.
De onmacht om een sluitende en logische juridische context uit te tekenen en het gebrek aan een duidelijke communicatie maken nu een einde aan een traditie van meer dan negenhonderd jaar! Als de Norbertijnen een investering van meer dan 2 miljoen euro (deels) willen recupereren, moeten ze snel een beroep doen op de uitkoopregeling. Het bedrag daarvan is het hoogste in 2024 maar gaat dan jaarlijks degressief naarmate de beslissing later wordt genomen.
De Norbertijnen kiezen nu dus voor de korte pijn. Ze hebben twee jaar gezocht naar alternatieven maar die bleken niet rendabel. Onder meer een vermindering van het aantal dieren om enkel nog het afgrazen van de velden te garanderen was een optie maar dat blijkt financieel niet haalbaar.
Alle koeien gaan nog voor einde 2024 weg. Dat betekent meteen ook dat er een alternatief moet komen voor de productie van de Averbode kaas. Die werd gemaakt van de melk van de koeien rond de abdij.
Of de huidige uitbaters van de boerderij, het jonge landbouwersgezin Natalie Buntinx en Niels Froyen, mee gaan in de nieuwe strategie, is nog niet uitgemaakt.
De Europese Commissie gaf enkele maanden geleden goedkeuring aan de Vlaamse regeling om oranje bedrijven en veehouders in de specifieke maatwerkgebieden te vergoeden als ze hun veeteeltactiviteiten vrijwillig en definitief stop zetten. Die vergoeding heeft betrekking op de investeringen in dieren, materiaal en gebouwen en kan oplopen tot 120% van het verlies dat de veehouder lijdt. Eventuele sloopkosten en ontslagvergoedingen vallen ook onder de omschrijving. Naast het indekken van verlies is er ook een premie voorzien voor landbouwers die omschakelen naar akkerbouw. Die premie bedraagt 40% van de kosten met een plafond van 600.000 euro.
De Vlaamse regering moet de steun nog goedkeuren maar dat is in principe een formaliteit, zeker nu weer een regering hebben.
Het dossier heeft ook een luguber kantje. De Norbertijnen hebben jarenlang mee hun schouders gezet onder de uitbouw van natuurherinrichtingsproject Averbode Bos en Heide. Precies de nabijheid van die site maakt dat het bedrijf als een piekbelaster wordt ingekleurd.
Heel erg jammer