Meanderwandeling tussen Zichem en Testelt – Kloosterbeemden | Roebos

De Meanderwandeling is als themawandeling uitgewerkt voor stad Scherpenheuvel-Zichem.
Je kan de wandeling boeken via toerisme@scherpenheuvel-zichem.be

©vilda in opdracht van @devlaamsewaterweg

Aantakking drie historische meanders

De Vlaamse Waterweg heeft drie historische meanders op de linkeroever van de Demer tussen Zichem en Testelt opnieuw opengemaakt en aangetakt.

De zuidelijke meander is voortaan de nieuwe hoofdloop maar bij hoge waterstanden kan de rivier nog steeds de oude bedding gebruiken. In die oude bedding is een drempel gebouwd om het water op te stuwen naar de Kloosterbeemden.
De twee noordelijke meanders zijn luwe meanders. Bij laag water valt de toevoer naar die meanders stil. Dat creëert een ideale habitat voor specifieke watervogels en zoogdieren en het is een unieke paaiplaats voor vissen.

De ganse zone achter de noordelijke meanders wordt een stiltegebied. Dat gebied is niet meer toegankelijk voor wandelaars en fietsers maar het wordt wel permanent gemonitord.

In belangrijke delen van het stiltegebied zijn zones afgezonderd waar menselijke interventie volledig wordt gebannen. De natuur bepaalt wat daar gebeurt.

Sanering Winterbeek

Eerder werd ook al de Winterbeek gesaneerd en die mondt vlak voor Testelt uit in de Demer. Vooral de laatste fase van die sanering in Kloosterbeemden is opmerkelijk. De zware metalen in het slib konden er niet worden verwijderd. Ze zijn geneutraliseerd en vast gezet in de bodem.
Dat impliceert wel dat een zone van zo’n 60 hectare permanent nat moet blijven.

Om die zone nat te houden is een slibvang gemaakt. Over een zone van zo’n 90 meter is een dijkverlaging op de Demeroever gemaakt achter de Hemmekes. De Demer kan daar overstromen naar de Kloosterbeemden. Dat gebeurt als het water in prewaakfase komt.
Het water passeert eerst via de slibvang om residuen van restvervuiling op te vangen. In de slibvang zijn een aantal vissoorten uitgezet die deels nodig zijn om onder meer de zeer zeldzame maar streekeigen vogelsoorten zoals roerdomp en woudaap kansen te bieden.

Wat leer je tijdens deze geleide wandeling

De hermeandering kadert in de uitvoering van het Sigmaplan.
Korte duiding van de bedoelingen van het Sigmaplan
Wat houdt het Sigmaplan Demervallei exact in? Wat is het effect van de hermeandering op de biodiversiteit maar zeker ook op de waterveiligheid?

De sanering van de Winterbeek, zijrivier van de Demer, werd opgedeeld in 4 fases.
Fase 4, aan Kloosterbeemden, werd op een wel zeer opmerkelijke manier aangepakt. De zware metalen die de beek vergiftigden, worden namelijk in de grond vast gezet. We leggen uit waarom dat zo gebeurt en hoe men dat aanpakt.

Waarom en hoe zetten we 60 hectare natuurgebied in de Demerbroeken permanent onder water?

De volledig nieuwe slibvang aan de Kloosterbeemden in Zichem is cruciaal voor de saneringsoperatie van de Winterbeek.
Hoe werkt die slibvang?
Zitten er vissen in en zo ja, waarom en welke? En hoe passen die vissoorten in de ontwikkeling van de biodiversiteit.

De rechteroever van de Demer tussen Zichem en Testelt is niet langer toegankelijk! Maar er komt een vlonderpad. Waar? Wanneer? Hoe?

Een korte beschouwing over de nieuwe Demer en de watermolen van Zichem. Die molen moest in het recente verleden meermaals door de brandweer met zandzakken beschermd worden, onder meer in 1998. De overstroming van 1998 was een kantelpunt voor de strategische visie op waterbeleid in Vlaanderen.

Waarom waren de Demeroevers zo’n rijk hooiland en wat gebeurde er met al dat hooi? Waarom verdwenen de hooilanden en wat waren de gevolgen?

Structuur en aanleg van het meandercomplex aan de Hamerstraat, waarom legt men hier drempels in de bedding waarom creëert men onbereikbare eilanden.
Welke vogels, insecten, zoogdieren en planten krijgen hier nieuwe kansen?

Inrichting van een onthaalzone aan de Hamerstraat: waar komt die en hoe gaat ze er uitzien?

Een nieuwe uitkijktoren met toegang voor andersvalide mensen. Waar gaat die komen en hoe gaat die er uitzien?

Het nieuwe natte bekken heeft ook een uitgang: waar ligt die en hoe functioneert het?
Na de uitgang is een gigantische vistrap geïnstalleerd! Waarom en hoe?

De Laarbeek: hoe is ze er gekomen en waarom ligt ze hier? Toekomstplannen voor de beek?

Welke plannen zijn er voor het Doodbroek en voor de zone Roebos?
Op de Voortberg ligt een biologisch bewerkte wijngaard. Welke druiven teelt men hier? Welke insecten profiteren ervan?
In deze wijngaard steekt een indrukwekkende formatie ijzerzandsteen. We bekijken de vorming ervan en hoe dat gesteente het Hageland heeft gevormd.
De bever is bijzonder actief in het projectgebied. We passeren bij een paar opmerkelijke werven van de bever en geven wat duiding over het dier en zijn gewoontes