Geschiedenis van Demer-, Gete- en Dijlevallei schitterend gebundeld in rijk geïllustreerd naslagwerk van meer dan 300 pagina’s

Sommige boeken zijn gewoon gemaakt om meteen een nieuwe norm te zetten. Valleien Vertellen is zo’n boek. De valleien van de Demer, de Gete en de Dijle hebben een diepgewortelde geschiedenis met een unieke landschapsopbouw. Dit boek vertelt op een indrukwekkende wijze hoe de drie valleien zich gedurende duizenden jaren hebben aangepast en tegelijkertijd door die aanpassingen de geschiedenis hebben veranderd.

Het boek is de bekroning van een tweejarig bovenlokaal cultuurproject dat CAG coördineerde samen met de Regionale Landschappen Dijleland, Noord-Hageland en Zuid-Hageland, provincie Vlaams-Brabant, KU Leuven en tal van andere partners. Het werk steunt op 20 jaar onderzoek aan de KU Leuven.
De landschapsbiografie telt meer dan 300 pagina’s, maar ook wie gewoon bladert door het werk, ziet het verhaal van de valleien tot leven komen. Voor het boek werden nieuwe kaarten getekend die de valleien door de eeuwen heen volgen: van middeleeuwse
moerasvlaktes tot het mozaïeklandschap van vandaag. Vier historische momentopnames werden vertaald naar indrukwekkende 3D-renders die je als lezer letterlijk terug in de tijd plaatsen.

Natuurfotograaf Bart Heirweg trok een heel jaar lang door de drie valleien om het landschap van vandaag vast te leggen, van brede overstromingsvlaktes en verlaten meanders tot de stille schoonheid van winterse beemden langs de Dijle. Het resultaat is een
boek dat je evengoed kunt lezen als bekijken.

Twintig jaar onderzoek

In deze landschapsbiografie zit 20 jaren vallei-onderzoek vervat, een schat aan kennis en inspiratie die kan helpen om vraagstukken en uitdagingen van vandaag het hoofd te bieden. De auteurs vertrekken vanuit een periode waarin de mens zijn eerste sporen nog lang niet had gedrukt in de drie valleien. Ze gaan gedetailleerd doorheen de lange evolutie en komen uiteindelijk uit bij de situatie zoals ze vandaag is.

Sterk wetenschappelijk onderbouwd

Met goed onderbouwde inzichten uit archeologie, geografie en geschiedenis ontrafelen ze hoe de huidige valleien gevormd werden door natuurlijke processen, zoals sedimentatie, erosie en overstromingen, in interactie met menselijke activiteiten als landbouw, bewoning, waterbeheer en recreatie. Rivierlandschappen zijn niet statisch. Ze evolueren, veranderen en vertellen hun eigen verhalen van natuurlijke dynamieken en menselijk handelen.

Je vindt in dit boek een combinatie van resultaten van grondboringen, archeologische vondsten, historische kaarten, archiefbronnen, mondelinge overleveringen en landschappelijke observaties. Het presenteert een rijk en gelaagd beeld van veranderingen in rivierpatronen, landgebruik, waterbeheer en sociale relaties. Deze langetermijnperspectieven helpen ons niet alleen het verleden beter te begrijpen, maar geven ook handvatten voor een klimaatbestendige toekomst van rivieren en valleien.

Of je nu geïnteresseerd bent in prehistorie, middeleeuwse landbouw, kleinschalige waterlopen of hedendaags land- en waterbeheer, dit boek laat je de valleien van de Dijle, de Demer en de Gete écht lezen als biografieën van hun lange geschiedenis. Een boeiend en rijk geïllustreerd verhaal van verandering, continuïteit en verbondenheid tussen mens, rivier en landschap.

Valleien vertellen is samengesteld door professor Gert Verstraeten. Het telt 384 pagina’s.
Het boek is met hardcover uitgegeven door De Boekenmaker.
De winkelprijs bedraagt 49,95 euro.

Technisch:
Valleien vertellen. Een landschapsbiografie van de Dijle, de Demer en de Gete De
Boekenmaker BV | ISBN 9789083667416 | 384 p.

Een paar afbeeldingen met commentaar

De kronkelende Dijle tussen Haacht en Keerbergen. Op de hogergelegen oeverwal wordt traditioneel aan akkerbouw gedaan.
Bron: © Bart Heirweg

Bijschrift: Een delegatie van de Belgische Boerenbond bezoekt een getroffen landbouwer, in de nasleep van de winteroverstroming van de Dijle en de Demer, 1966-1967. In de verte staan bomenrijen van populier.
Bron: KADOC-KU Leuven. Boerenbond beeldarchief technische collectie. Dossiernummer 251.
vereenvoudigd: KADOC-KU Leuven, beeldarchief Boerenbond.

Bijschrift: De rechtgetrokken Dijle nabij de oudste, nu verdwenen kerk van Keerbergen, 1596-1598. De meander is nog aangesloten en overbrugd met twee houten bruggen.

Gezicht op Werchter in een ter plekke gemaakt tekening, gehoogd met waterverf (1596-1598). Schiptrekkers trekken een schuit; rechts van de brug liggen nog andere schuiten, met zeil, en ook in de verte zijn schuiten op de Demer zichtbaar. Links van de brug: een brouwerij die haar water via een hefboom rechtstreeks uit de Dijle put. In de verte: de Demervallei, rechts geflankeerd door de Heikantberg. Het beemdenlandschap van de Demervallei is erg open, zonder bossen; het zicht reikt tot in Aarschot (aan de horizon is de kerktoren zichtbaar). Wat deze tekening en ook 18de-eeuwse landschapskaarten niet tonen, zijn de talrijke omheiningen rond de beemden en hun begroeiing met struiken en verspreide bomen.
Bron: KU Leuven, universiteitsarchief, domeinarchief van het hertogdom Aarschot, 2438.
Bron vereenvoudigd: KU Leuven, universiteitsarchief.

Sinds de heraantakking van de in 1976 afgesneden Demermeander in Rotselaar-Heikant is er opnieuw meer slibafzetting met zand in de binnenbocht.
Bron: © Bart Heirweg

Schematische weergave van een brons-en ijzertijd landschap in de bovenlopen van de Gete en de Dijle. De menselijke activiteit op het plateau noemt toe, wat erosie veroorzaakt en de riviervalleien van uitzicht en karakter doet veranderen.
Bron: © Renske Hoevers.