Blue Deal voorziet in 2026 amper 4 miljoen euro voor Demervallei

De Blue Deal is een programma dat de waterveiligheid in Vlaanderen moet verhogen en de gevolgen van de klimaatverandering moet helpen opvangen. Het programma werd in 2019 opgestart door toenmalig Vlaams minister Zuhal Demir. Het was een direct gevolg van de zware droogte in 2017 en 2018.

In die Blue Deal zit een belangrijke strategieswitch. Het principe om water zo snel mogelijk te laten afstromen is vervangen door de ambitie om water langer vast te houden zodat het kan infiltreren.

Aanvankelijk budgetteerde de Vlaamse regering zo’n 75 miljoen euro per jaar voor het programma maar dat is ondertussen verlaagd. Voor 2026 heeft huidig minister van omgeving en leefmilieu Jo Brouns zo’n 51 miljoen euro ingeschreven in de begroting. Ongeveer 4 miljoen euro daarvan, komt naar de Demervallei. Dat bedrag wordt opgedeeld over verschillende projecten.

Topexperts zoals professor aan de KULeuven Patrick Willems gaan ervan uit dat de budgetten veel te laag zijn om de bedreiging van de klimaatverandering op te vangen. Hij hanteert een bedrag van minimaal 100 tot 150 miljoen euro per jaar. Met de huidige budgetten komen de ingrepen te laat om de extremen van het weer te bedwingen.

Hermeandering aan Papenbroek (Begijnenbeek, Bekkevoort) en uitbreiding overstromingsgebied Assent

In het natuurgebied Papenbroek in Bekkevoort worden 3 oude meanders opnieuw aangetakt. Een van die meanders is momenteel compleet dicht gegroeid, de andere twee zijn nog vrij zichtbaar. De werken worden uitgevoerd in het najaar van 2026. Naast de hermeandering wordt de beekbodem verhoogd met natuurlijk slib. Momenteel ligt de bodem ongeveer 2 meter onder het maaiveld. Na de werken wordt dat 1,70 meter. Dat zal impact hebben opm de grondwaterspiegel die hoger komt te liggen.
In de beek worden natuurlijke hindernissen, onder meer boomstammen, achter gelaten. Die micromeandering zorgt ervoor dat de beek gaat leven en de omgeving zal importeren. Dat vormt holle en bolle oevers waardoor er veel meer paaiplaatsen voor vissen ontstaan.

Er wordt ook budget voorzien voor de uitbreiding van het gecontroleerd overstromigsgebied op de Begijnenbeek te Assent.

Project hoogwaterbescherming Zoutleeuw.

Net voor Zoutleeuw mondt de Dormaelbeek uit in de Kleine Gete. De Kleine Gete stroomt dan door het stadscentrum. Bij zware regenval zorgt die samenvloeiing regelmatig voor overstromingen. Aan de samenvloeiing van de Dormaalbeek en de Kleine Gete, wordt een natuurlijk overstromingsgebied gecreëerd. De aantakking van een aantal oude meanders moeten de stroming van het water vertragen en zorgen voor meer buffercapaciteit.
Met het budget van de Blue deal worden dijken aangelegd om de woningen op die plaats te beschermen tegen wateroverlast. Er wordt ook een vismigratieknelpunt opgelost.
Bij de uitvoering van dit type werken wordt ook een slibvang aangelegd.

Hermeandering van de Melsterbeek langs de Galgestraat in Geetbets.

De Melsterbeek ligt diep ingesneden naast de Galgestraat in Geetbets. De beek zorgt vaker voor overstromingen.
De Galgestraat is een zeer gevaarlijke weg waar in het verleden regelmatig zware ongevallen gebeurden.
Door een geïntegreerde aanpak wordt zowel de toestand van de Galgestraat als de Melsterbeek verbeterd. De weg komt verder van de beek te liggen. Er komt een verbeterde fietsinfrastructuur met een groen rustpunt. De Melsterbeek krijgt een betere oeverstructuur, het waterbergend vermogen wordt verhoogd door hermeandering en de beek krijgt een natuurvriendelijker inrichting.

Verdere aanpak Grote Steunbeer en vervanging onderdelen stuwen

De rivierbedding die in het stadscentrum werd open gelegd is vrij smal. De Demer levert veel meer water aan dan wat die bedding aan kan. Om de Demer opnieuw door de stad te leiden is ene strikte controle van het debiet nodig.
In periodes van zware regenval wil men de bedding zelfs enkel reserveren voor het water dat in de stad zelf valt. De restauratie van de stuw is op dat vlak cruciaal . Die restauratie moet ook toelaten om het waterpeil stroomopwaarts hoger te brengen.

De Blue Deal voorziet in 2026 ook een budget voor de grondige revisie van de 3 stuwen op de Demer en 2 stuwen op de Velpe. Het elektrisch gedeelte van de stuwen wordt vernieuwd en de slijtgevoelige onderdelen worden vervangen.

Herinrichting vijvercomplexen Doodbroek, Kraanrijk en Hoornblaas

De vijvercomplexen in Doodbroek, Kraanrijk en Hoornblaas in de omgeving van Zichem worden verder op een landschapsecologische manier hersteld.
Het complex aan Doodbroek grenst aan het pas ingerichte wetland aan de meanders van Kloosterbeemden.