Ooit stond er een industrieel gestructureerd varkensbedrijf waar zo’n drieduizend dieren respectloos naast mekaar waren gestapeld. Dat varkensbedrijf was verboden terrein voor buitenstaanders. Enkel de Poolse gastarbeiders die er door de Westvlaamse eigenaars waren gedropt, mochten er zijn.
De Vlaamse Landmaatschappij weigerde in 2016 om de vergunning van het varkensbedrijf Porters Vasdonck te verlengen. Of beter nog, de eigenaars kozen ervoor om de (riante) stopzettingspremie te cashen. Ze kozen voor de zogenaamde verplichte opkoopregeling. Daardoor werd de Vlaamse Landmaatschappij in 2019 eigenaar van het bedrijf.
Die kentering opende de mogelijkheid om de site van vijf hectare opnieuw in te richten als natuurreservaat. Het belang daarvan is gigantisch omdat het meteen ook toeliet om de natuurreservaten “Vallei van de Drie Beken” en “Dassenaarde” met mekaar te verbinden. Beide sites zijn erkend als Europees waardevol en belangrijk om een aantal Europese natuurdoelstellingen te behalen.
De site van Porters Vasdonck lag echter als een harde vlek tussen twee kwetsbare natuurreservaten en had een negatieve impact op water en biodiversiteit.
Het nieuwe natuurgebied kreeg ondertussen een naam: Op de Schomme. Alle gebouwen op de site werden afgebroken en de verharding werd weggehaald. Dat was een klus. Varkensstallen hebben gigantische mestkelders en die moesten uit de grond gehaald worden. Daarna werd de waterhuishouding hersteld. Dat levert een pareltje nieuwe natuur op die de omgeving en de nabijgelegen dorpskernen beschermt tegen droogte maar ook tegen wateroverlast.
Els Remans, projectleider voor het Merodegebied bij VLM, legt uit dat deze realisatie kadert in de bredere visie bij VLM, om landbouw, natuur en de zorg voor het klimaat robuust te laten samengaan. De graslanden, boszones en vennen vormen nu de habitat voor enkele heidesoorten, maar ook voor insecten als de veldkrekel en het hooibeestje. Ook vogels als de boompieper, zwarte specht of wespendief vinden er een plekje.
Op De Schomme wordt ook het onthaalpunt voor de twee aangesloten natuurgebieden. Bezoekers kunnen er parkeren en vinden informatie over de omgeving. Er werden enkele nieuwe wandelpaden ontwikkeld die dit knap ingerichte natuurgebied aansluiten op het wandelnetwerk de Merode. Die wandelpaden worden overigens al intensief gebruikt. Recent passeerde er met de jaarlijkse Hoogzomertocht zo’n 1.500 wandelaars. De reacties waren unaniem positief.
Bij de inrichting van deze nieuwe natuurzone is voldoende aandacht besteed aan beleving. Een uitkijkplatform en picknickzone geven zicht op het landschap. Houten sculpturen van de zwarte specht en baardvleermuis brengen de biodiversiteit van de twee verbonden natuurreservaten dichterbij. Voor kinderen is er een speel- en beleefzone met een vogelnest, klimparcours en oerwoudslinger.
Op de Schomme is niet enkel het werk van VLM. Het Agentschap voor Natuur en Bos en Natuurpunt werken mee aan de werkte mee aan het ontwerp. Natuurpunt neemt het beheer op zich omdat de zone naadloos aansluit bij haar natuurgebied Dassenaarde. Filip Meyermans, de conservator van Dassenaarde, beklemtoont het enorme potentieel van de zone om de biodiversiteit te verhogen.
Opportuniteit voor speelpleinwerking Dassenaarde
De infrastructuur van Speelpleinwerking Dassenaarde grenst letterlijk aan de nieuwgecreëerde groene site. Dat is een gigantische opportuniteit voor schepen voor Jeugd van stad Diest , Anja Verbeek. Zij was jarenlang de drijvende kracht achter de speelpleinwerking en ze kan nu als verantwoordelijke schepen dit project ondersteunen.
Op de Schomme is niet zomaar een natuurproject. Het verbindt open ruimte, klimaat en kinderen met elkaar. En net dat maakt het zo essentieel en waardevol voor onze toekomst, aldus schepen Verbeek.
Merci voor het mooie artikel!