De Blue Deal is een plan dat Vlaanderen moet beschermen tegen de gevolgen van langere periodes met extreme droogte, afgewisseld met overstromingen en wateroverlast. Dat daar nood aan is bewijzen de huidige klimatologische omstandigheden. Temperaturen die in de buurt van 40° komen zijn niet meteen deel van ons bekend weerpatroon maar volgens klimaatexperts gaan ze in de toekomst steeds vaker voorkomen. Dat heeft nu al duidelijke impact op de akkergewassen. Op veel plaatsen in het Hageland heeft de maïs duidelijk last van de droogte. Landbouwers moeten soms vrij omvangrijke installaties gebruiken om grondwater op te pompen voor hun akkers.
De uitvoering van de Blue Deal is van groot belang voor het Hageland. Een groot deel van de waterlopen in Limburg komen net voor Diest in de Demer terecht. De Demer is een schoolvoorbeeld van een regenrivier maar door die specifieke structuur kan het debiet van de Demer bijzonder hoog worden.. Lange periodes van droogte leiden vaak tot zware onweders met heel veel neerslag. Dat heeft in het verleden al vaker voor miserie gezorgd in het Hageland. Ondertussen is er al heel veel positief werk gebeurd maar dat volstaat nog lang niet om extremen op te vangen.
De huidige Vlaamse regering heeft het budget voor die Blue Deal echter sterk ingeperkt. Dat kan volgens experten dramatische gevolgen hebben. Zij hebben hun standpunt ondertussen uitvoerig onderbouwd in het Vlaams parlement.
Hoog gereputeerde expertencommissie
De politici hebben nochtans alle argumenten in handen om een onderbouwd oordeel te kunnen vormen. Onder meer professor hydrologie van de KULeuven en topexpert Patrick Willems was een van de sprekers in het parlement. Hij begroot dat minstens 100 tot 150 miljoen euro per jaar nodig is om de infrastructuur voor te bereiden op meer extreem weer. Sommige van zijn collega’s komen zelfs uit op 250 miljoen tot 300 miljoen euro.
Naast Patrick Willems kwamen ook prof. dr. ir. Marijke Huysmans (professor grondwaterhydrologie, VUB, KU Leuven), Henk Ovink (voormalig voorzitter expertenpanel hoogwaterbeveiliging), Niels Van Steenbergen (celhoofd Sturing, Beheer en Investeringen, De Vlaamse Waterweg nv), Carl Heyrman (algemeen directeur AquaFlanders), Wendy Francken (directeur VLARIO), Annick Lamote (attaché SERV) en Wim Van Gils (adviseur Waterbeleid, Minaraad) getuigen in de commissie voor Leefmilieu, Natuur en Ruimtelijke Ordening in het Vlaams Parlement. De Vlaamse regering krijgt op die manier informatie op topniveau over de problematiek.
Budget Blue Deal gehalveerd
De huidige Vlaamse regering begroot momenteel volgende bedragen voor de Blue deal:
- 2025: 14 miljoen euro
- 2026: 14 miljoen euro
- 2027: 54 miljoen euro
- 2028: 54 miljoen euro
- 2029: 129-154 miljoen euro
Het totale bedrag dat voor deze legislatuur werd vastgelegd is ongeveer de helft van het budget dat de vorige regering nog kon besteden. Toen werd ongeveer 500 miljoen euro vrijgemaakt voor de Blue Deal maar 343 miljoen euro kwam uit het Europees relancefonds. Dat Europees geld is niet langer beschikbaar.
Impact op gewassen al voelbaar
Volgens de gespecialiseerde landbouwwebsite Vilt waren maart, april en mei veel droger dan gemiddeld in Vlaanderen. In die periode viel amper 54,4 mm neerslag in Ukkel. Het normale gemiddelde voor die periode is 165,6 mm neerslag. Tegelijkertijd waren de temperaturen veel hoger. Vlaanderen was daarmee een van de zwaarst getroffen regio’s in Europa op het vlak van droogte. Maar de klimaatverandering manifesteert zich veel breder. Ook in Oost en Zuid Europa beginnen de landbouwgewassen de impact van de droogte te weerspiegelen. Onder meer voor tarwe, maïs en sojabonen zijn de omstandigheden al duidelijk voelbaar.
