Aftredend schepen in Diest Maurits Vande Reyde waarschuwt dat Groen, met amper 1 zetel in de gemeenteraad, toch zeer veel macht heeft in de bestuursmeerderheid. De coalitie van DDS, N-VA en Groen heeft immers maar één zetel op overschot. Hij vreest dat bouwen in Diest wel eens zeer duur en moeilijk zal worden als Groen het partijprogramma kan doordrukken.
Maurits Vande Reyde heeft ook bedenkingen bij de voordracht van Miet Dirix als schepen voor Groen. Dirix is immers niet rechtstreeks herverkozen als gemeenteraadslid. Voorzitter van Groen Diest Bert Petitjean bevestigt aan onze redactie dat Sofie Colemont, die wel rechtstreeks verkozen is, afstand zal doen van haar mandaat in de gemeenteraad in het voordeel van Miet Dirix. Dat laat toe om Miet Dirix alsnog als schepen voor te dragen en in te zweren.
DDS en N-VA schuiven grootste partij opzij en halen Groen bij de coalitie
Iedereen Diest, de kartelpartij van Open Diest en Vooruit, won in absolute cijfers de verkiezingen in Diest. De partij haalde de meeste stemmen en lijsttrekker en huidig burgemeester Christophe De Graef scoorde over de partijen heen de meeste voorkeurstemmen.
Het werd echter al snel duidelijk dat die resultaten geen tweede ambstermijn zouden opleveren voor Christophe De Graef. De twee potentiële coalitiepartners, DDS en N-VA vertraagden de onderhandelingen tot het ondertussen fel besproken initiatiefrecht bij DDS kwam.
Dat gebeurde op dinsdag 29 oktober en enkele uren later presenteerde toekomstig burgemeester Geert Cluckers (DDS) zijn nieuwe bestuursploeg. DDS sloot een bestuursakkoord met N-VA maar zij hadden een derde partij nodig om aan een nipte meerderheid te komen. De keuze viel op Groen.
De aanwezigheid van Groen in de coalitie blijkt veel Diestenaars te verbazen. Vlaams parlementslid en aftredend schepen van financiën en lokale economie Maurits Vande Reyde is naar eigen zeggen bedolven onder de reacties van inwoners die zich afvragen waarom ze eigenlijk nog zouden gaan stemmen.
Maurits Vande Reyde benadrukt dat hij in het verleden goed heeft samengewerkt met Geert Cluckers en hij wenst hem veel succes als burgemeester. Hij begrijpt echter niet waarom Groen wordt mee genomen in de coalitie en hij heeft bedenkingen bij het schepenmandaat van Groen voor Miet Dirix.
Groen heeft tijdens de verkiezingen meer dan de helft van de stemmen verloren tegenover 2018. Dat vertaalt zich in het verlies van een zetel. De partij houdt nog amper 1 vertegenwoordiger over in de gemeenteraad. Toch krijgt Groen een schepenmandaat dat aan Miet Dirix wordt toegekend. Maurits Vande Reyde heeft daar zware bedenkingen bij. Huidig raadslid Dirix haalde namelijk niet genoeg stemmen om opnieuw verkozen te worden. Ze zit dus niet rechtstreeks in de gemeenteraad. Toch wordt zij door haar partij als schepen aangeduid. Dat kan alleen als Sofie Colemont, die wel rechtstreeks verkozen werd, haar mandaat afstaat ten gunste van Miet Dirix. Voorzitter Bert Petitjean bevestigt ons dat dit ook effectief zal gebeuren. Wettelijk kan dat, geeft Maurits Vande Reyde toe. Maar democratisch kan je daar zware bedenkingen bij hebben.
Volgens onze lezing van het kiesdecreet zijn er niet enkel democratische bedenkingen. Ook reglementair lijkt deze situatie op het randje. Het gebeurt wel vaker dat een gemeenteraadslid afstand doet van zijn of haar mandaat. In dit geval gaat het om een gemeenteraadslid dat nog niet is geïnstalleerd. De procedure (art. 8 kiesdecreet) bepaalt dat het gemeenteraadslid in dat geval schriftelijk afstand doet bij de voorzitter van de gemeenteraad. De gemeenteraad neemt daarna kennis – er moet dus niet over gestemd worden – waarna de situatie officieel bevestigd wordt. Pas daarna kan de volgende kandidaat met het meeste stemmen op de lijst de plaats in nemen. Pas na die aanstelling als gemeenteraadslid kan die persoon als schepen worden voorgedragen.
Toch is er in het geval van Diest nu al een voordrachtsakte waarin Miet Dirix als schepen wordt aangesteld.
Groen heeft met amper één zetel zeer veel macht in het bestuur
Maurits Vande Reyde ziet ook een gevaar in de krappe meerderheid van de nieuwe coalitie. De drie partijen hebben amper één zetel op overschot en dat geeft Groen, met amper één zetel, bijzonder veel macht. De partij kan namelijk met die zetel de partijstandpunten doordrukken en daar maakt het liberale raadslid zich danig ongerust over.
“Ik maak me vooral zorgen over het inhoudelijk programma van Groen. In hun programma staat dat ze de auto willen weren en een bouwstop gaan invoeren, waardoor wonen duurder wordt en in Diest bouwen enorm moeilijk zal zijn. Dat is uitermate zorgwekkend.Het nieuwe bestuur heeft de éne zetel van Groen immers nodig om een meerderheid te vormen en ons als grootste partij buitenspel te zetten. Dat geeft Groen dus zes jaar lang erg veel macht in Diest. Want als zij hun zin niet krijgen, kunnen ze het bestuur doen vallen. Het is heel gek dat de partij die het zwaarst verloren heeft, nu het meeste macht krijgt in Diest”.
Maurits Vande Reyde
Toch zal Maurits Vande Reyde zich constructief blijven opstellen. “Ik heb met Geert Cluckers en met de andere schepenen van DDS steeds goed en professioneel samengewerkt in het belang van Diest en onze gemeenten”, zegt hij. “Ook met Jeroen Overmeer van N-VA heb ik bestuurlijk goede ervaringen. Ik ga daarom in de gemeenteraad alle goede voorstellen en projecten die we in gang hebben gezet blijven steunen. Het gaat immers niet over mij, wel over het beste voor Diest”
Duiding van de redactie
Waarom heeft Groen met één zetel potentieel veel macht
De gemeenteraad in Diest heeft 27 zetels. DDS en N-VA hadden samen 13 zetels (9 voor DDS en 4 voor N-VA). Dat is één zetel te kort voor een meerderheid. Beide partijen sloten Vlaams Belang uit als potentiële coalitiepartner. Daarna bleven enkel Groen en NU over. Die twee partijen hadden elk één zetel. Er waren drie opties:
- Groen komt mee in de bestuursmeerderheid
- NU komt mee in de bestuursmeerderheid
- Groen en NU komen beiden in de bestuursmeerderheid.
De keuze viel op Groen om deel uit te maken van het bestuur in Diest. De meerderheid heeft nu veertien zetels, dat is amper één zetel op overschot. Als de gemeenteraad voltallig vergadert, moeten alle leden van de meerderheid aanwezig zijn en ook stemmen volgens de richtlijnen van het bestuur. Als dat niet het geval is kan de meerderheid gebroken worden.
Tijdens de legislatuur van 2012 – 2018 had de coalitie van DDS en SP.A-Groen ook een nipte meerderheid van één zetel. De situatie was toen niet helemaal vergelijkbaar. SP.A en Groen vormden immers een effectieve kartellijst waardoor ze als één partij werden beschouwd.
Een schepen die niet rechtstreeks verkozen werd als gemeenteraadslid
Het aantal stemmen dat iedere partij behaalt tijdens de verkiezingen, bepaalt hoeveel zetels die partij krijgt in de gemeenteraad. Die zetels worden in principe ingenomen door de kandidaten van de partij die de meeste voorkeurstemmen halen. In Diest haalde Groen 6,4% van de stemmen. Dat is een verlies tegenover 2018 van 3,3%. De partij verliest één zetel en komt op één zetel. Sofie Colemont haalde 234 voorkeurstemmen en was daarmee eigenlijk verkozen. Miet Dirix haalde 225 voorkeurstemmen en was dus niet rechtstreeks verkozen. Sofie Colemont mag echter afstand doen van haar gemeenteraadszetel en bijvoorbeeld opteren voor een mandaat in het bijzonder comité van de sociale dienst. Colemont deed dat tijdens de vorige legislatuur ook al, toen in het voordeel van David Celis.
Sofie Colemont zou ondertussen schriftelijk bevestigd hebben dat ze haar mandaat niet opneemt. Daardoor komt dat mandaat toe aan Miet Dirix. Zij kan op die basis lid worden van de gemeenteraad en daarna voorgedragen worden als schepen.